uitwisseling restwarmte

Warmtenet Zelzate

Warmtenet Zelzate

North Sea Port krijgt er een warmtenet bij. Het warmtenet dat staalproducent ArcelorMittal wenst op te richten kan bij een eerst fase niet alleen intern maar ook bij het psychiatrisch centrum te Zelzate nuttig ingezet worden. Daarmee wordt een volgende stap gezet richting versterkend nabuurschap tussen bedrijven onderling, maar evenzeer tussen haven en hinterland. Eerder werd in 2016 heet water van papierfabrikant Stora Enso via een warmtenet onder het kanaal door tot bij Volvo Cars Gent gebracht. Ook met het project WarmCO2 is North Sea Port (toen nog Zeeland Seaports) er in 2008 al in geslaagd een techniek te ontwikkelen waarmee restwarmte en CO2 van YARA Sluiskil (vervaardigt onder meer kunstmest) kunnen worden hergebruikt in de glastuinbouw. Het zijn dergelijke samenwerkingsverbanden die de kern uitmaken van bedrijventerreinmanagement. Industrieterreinen en havengebieden zijn geen alleenstaande entiteiten. De ambitie van ArcelorMittal, gemeente Zelzate, de provinciale ontwikkelingsmaatschappij Oost-Vlaanderen (POM) en Provincie Oost-Vlaanderen om in een volgende fase ook scholen, nieuwe wijken en de sporthal in Zelzate te verwarmen met het warmtenet past perfect in deze filosofie. Om dit mee mogelijk te maken wil de POM Oost-Vlaanderen met haar investeringsfonds een oplossing bieden voor het knelpunt om – reeds in de eerste fase van het project – de leidingdiameters van het warmtenet groter te dimensioneren. Zo worden toekomstige, maar nog niet zekere uitbreidingen naar het centrum en het zuidelijk gedeelte van Zelzate mogelijk.

De eerste stap richting effectieve realisatie is nu de zoektocht naar een geschikte partner of consortium (de kandidatuurstelling is inmiddels verlopen). Eens deze gevonden is kunnen de energiemakelaars uit het Interreg project DOEN zich (warm) in de handen wrijven: de benutting van reststromen wordt een feit, een volgende stap richting C0² neutraliteit en een versterkt vestigingsklimaat.

Kurt Moens, 1ste gedeputeerde Provincie Oost-Vlaanderen: ‘In opdracht van de Provincie brengt de POM Oost-Vlaanderen nieuwe opportuniteiten voor verduurzamende investeringen tot ontwikkeling. Zowel het project DOEN als dit warmtenetproject passen perfect in dit plaatje. Met het investeringsfonds willen we voor het warmtenetproject een win-win-win situatie realiseren: door financieel de slaagkans te vergroten van duurzame, klimaatpositieve samenwerkingsverbanden buiten de corebusiness van bedrijven, door het economisch weefsel duurzaam te versterken en door de beperkte middelen via samenwerking te multipliceren.”

Daan Schalck, CEO North Sea Port: “North Sea Port neemt in het havengebied een regierol op inzake energietransitie. Deze ervaring zetten we graag verder in op het gebruik van de restwarmte van ArcelorMittal. Dit biedt mogelijkheden om bij bedrijven na te gaan of restwarmte kan worden gebruikt. North Sea Port kan in de toekomst het aanbieden van restwarmte uitspelen als troef voor nieuwe investeerders.”

Contactgegevens: 

Gieles Kinget, projectmanager POM Oost-Vlaanderen
gieles.kinget@pomov.be 

DOEN

DOEN

Situering
Samen met partners uit Vlaanderen en Nederland wordt het ‘energiemakelaarsschap’ gelanceerd én getest. Het gaat over een publieke makelaar die (rest)energie van bedrijven koppelt aan potentiële energieklanten. De POM en provincie Oost-Vlaanderen trekken twee cases waarop de ontwikkelde methodiek toegepast wordt: Zelzate en Dendermonde.
Zelzate
De eerste betreft in hoofdzaak de valorisatie van restwarmte afkomstig van staalproducent Arcelor Mittal Gent om een collectief warmtenet te voeden in Zelzate. Na inventarisatie en eerste doorrekeningen loopt nu een haalbaarheidsstudie. De studie wordt uitgevoerd door Ingenium, het bureau heeft reeds ervaring opgebouwd rond warmtenetten in Oostende en Roeselare. Grote verbruikers zoals het psychiatrisch centrum en het zwembad worden mogelijks aangesloten op het net. De haalbaarheidsstudie moet investeringsbeslissingen mogelijk maken voor kandidaat warmtenetbeheerders- en distributeurs, warmteproducent én potentiële afnemers. Gemeente Zelzate, North Sea Port, stad Gent, ODE en de provincie en POM Oost-Vlaanderen hopen de warmtetransitie in Zelzate op deze manier in een stroomversnelling te brengen.
Dendermonde
In Dendermonde liggen de kaarten anders. Meerdere bronnen zijn voorhanden en de interessante afnemers zijn geografisch meer gespreid. Samen met stad Dendermonde en de Business Club Dendermonde wordt een inventarisatie gemaakt van het potentieel aan warmtevraag en aanbod op het regionaal bedrijventerrein Hoogveld. Een haalbaarheidsstudie wordt dit najaar gelanceerd.

Contactgegevens: 

Gieles Kinget
gieles.kinget@pomov.be

Samenwerking tussen ecologische viskwekerij Aqua4C en tomatenkwekerij Tomato Masters

Samenwerking tussen ecologische viskwekerij Aqua4C en tomatenkwekerij Tomato Masters

Bij Aqua4C in Kruishoutem wordt sinds 2014 de Omegabaars gekweekt, een vis die opgroeit in puur regenwater en vegetarisch voedsel eet. De restwarmte van de naburige tomatenserres wordt aangewend om het water (in de tank) waar de Omegabaars in zwemt op te warmen. In ruil levert Aqua4C afvalwater om de tomaten mee te kweken. Via deze unieke samenwerking wordt de Omegabaars gekweekt in een quasi gesloten, circulair systeem. Eva De Roo (van Studio Brussel) heeft er een filmpje over gemaakt.

"Wij leveren elektriciteit en warmte aan Aqua4C en krijgen als wederdienst het water van de vissen. Dit water, vol nutriënten, gebruiken we als voedingswater voor onze tomaten. Zo besparen wij op meststoffen, wat zowel ons als het milieu ten goede komt. Een unieke samenwerking in Europa!"
– Johan Vlaemynck, Tomato Masters

Robuuste ruimte voor water en energie – Conceptstudie duurzame herinrichting bedrijvenzone Albertkanaal

Robuuste ruimte voor water en energie – Conceptstudie duurzame herinrichting bedrijvenzone Albertkanaal

In opdracht van de stad Antwerpen, gemeenten Schoten en Wijnegem en met de steun van het Agentschap Innoveren & Ondernemen heeft het team POSAD-ARCADIS-3E-One Architecture uitgebreid onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om tot een duurzame herinrichting van de bedrijvenzone Albertkanaal te komen. Er is niet alleen breed gekeken naar mogelijke projecten in het gebied, maar er zijn ook een aantal concrete projectplannen uitgewerkt voor implementatie van duurzame maatregelen in het projectgebied. Tevens is er in het kader van een bredere visie op de duurzame toekomst van de bedrijvenzone Albertkanaal gekeken naar het bestendigen van duurzame netwerken. Hierbij zijn de mogelijkheden onderzocht voor opschaling en replicatie van beloftevolle concepten.

Dit onderzoek kent een deel waarin met betrokken stakeholders is gewerkt rond uitvoerbare acties en een bredere visie op de duurzame bedrijvenzone Albertkanaal. De studie past ook in de ambitie voor doorgedreven en consequente integratie van klimaataspecten in het ruimtelijk beleid, zoals omschreven in het Klimaatplan Antwerpen. De onderzoeksopdracht heeft de doelstelling om concreet uitvoerbare projectplannen uit te werken binnen het kader van een bredere visie. Om tot ontrafeling van potentiële projecten voor verbetering in de verduurzaming van de bedrijvenzone te komen is een methodiek ontwikkeld die uitgaat van de vier grootheden welke de balans bepalen in de verduurzaming van het gebied: watervraag, waterovervloed, energievraag en energie-aanbod. Uit een groter aantal van potentiële projecten zijn vier concepten voor verduurzaming van de bedrijvenzone verder uitgewerkt in plannen van aanpak met sluitende businesscases.

Het rapport presenteert de resultaten van een onderzoek dat deze opdracht in de volle breedte heeft benaderd. De studie laat zien waar de mogelijkheden liggen voor verduurzaming van het gebied, maar maakt ook inzichtelijk welke hindernissen dienen genomen te worden om tot een succesvolle transformatie van het gebied te komen en wat hierbij de rolverdeling kan zijn tussen bedrijfsleven en overheid.

Contactgegevens: 

Sam Verbelen, consulent techniek stad Antwerpen
Sam.Verbelen@stad.Antwerpen.be
03 338 51 01

Subsidiecall voor rest- en groene warmte

Subsidiecall voor rest- en groene warmte

Tot en met 15 maart 2017 staat de call voor groene warmte, restwarmte en biomethaan van de Vlaamse overheid terug open.
Nieuwe projecten die in aanmerking komen voor investeringssubsidie zijn:

  • installaties die groene warmte produceren uit biomassa, capaciteit > 1 MWth

  • installaties die gebruik maken van groene warmte uit diepe geothermie, capaciteit > 5 MWth

  • de benutting van restwarmte

  • de productie (en injectie) van biomethaan

De call staat open voor ondernemingen en andere aanvragers.
Meer info op de website van het Vlaams Energieagentschap: http://www.energiesparen.be/investeringen-call
Raadpleeg de databank van het Kennisnetwerk Bedrijventerreinmanagement voor voorbeeldprojecten over duurzame warmte.

Contactgegevens: 

Vlaams Energieagentschap (VEA)
energie@vlaanderen.be
02 553 46 00

Interreg IV - Eco2Profit

Interreg IV - Eco2Profit

Met het Interregproject Eco2Profit streefden de projectpartners ernaar een bijdrage te leveren aan de vermindering van uitstoot van broeikasgassen op nieuwe en bestaande bedrijventerreinen in de Grensregio Vlaanderen–Nederland. Meer dan 500 bedrijven waren bij het project betrokken door hen te stimuleren CO2-reducerende maatregelen te nemen, de mogelijkheden van samenwerken te benutten, invulling te geven aan het begrip CO2-neutraliteit en de lokale productie van groene stroom op bedrijventerreinen te stimuleren. Dit resulteerde in een aantal concrete demonstratieprojecten. Ook het beleid van de verschillende overheden op het vlak van CO2-reductie werd in kaart gebracht zodat er kon worden gestreefd naar een betere afstemming van de te nemen maatregelen. Vanuit de projectervaring werden ook gerichte aanbevelingen gedaan naar het te volgen beleid.

Het grensoverschrijdende samenwerkingsverband bracht volgende partners samen om deze doelstellingen te realiseren: POM Limburg, POM West- en Oost-Vlaanderen, POM Vlaams-Brabant, POM Antwerpen, NV Industriebank LIOF, Parkmanagement BV, Opzoekingscentrum voor de wegenbouw, Interleuven en Regionale Milieudienst West-Brabant. Deze partijen hebben de ambitie om in de toekomst verder samen te werken aan het realiseren van CO2-neutrale bedrijventerreinen.

De resultaten van Eco2Profit werden gebundeld in het projecthandboek 'Broeikasgasreductie en duurzame energie op bedrijventerreinen in de grensregio Vlaanderen-Nederland'.

Contactgegevens: 

Isabelle Verdonck, POM Antwerpen
isabelle.verdonck@pomantwerpen.be
03 240 68 32

Realisaties EHBTM: koepelproject voor BTM in West-Vlaanderen

Realisaties EHBTM: koepelproject voor BTM in West-Vlaanderen

In 2010 lanceerde het Agentschap Innoveren & Ondernemen een oproep voor projecten rond bedrijventerreinmanagement (BTM). Er werden 29 projecten goedgekeurd, waarvan negen in de provincie West-Vlaanderen. Het project EHBTM (Eerste Hulp bij BedrijvenTerreinManagement) speelde hierbij, als koepelproject voor de provincie, een coördinerende en ondersteunende rol voor alle West-Vlaamse projecten. Het project werd uitgevoerd door de afdeling Duurzame Economie van de POM West-Vlaanderen in overleg met de intercommunales Leiedal en WVI, de West-Vlaamse bedrijventerreinverenigingen en de betrokken gemeenten.

De projectbrochure schetst een summier beeld van vernieuwende initiatieven en realisaties binnen het project en besteedt aandacht aan knelpunten en succesfactoren voor bedrijventerreinmanagement.

 

Contactgegevens: 

Brecht Vanhecke, POM West-Vlaanderen
brecht.vanhecke@pomwvl.be
059 36 99 31

Studie Warmtenet Ravenshout en Genk-Zuid

Studie Warmtenet Ravenshout en Genk-Zuid

In het kader van het Europese project Eco2Profit (zie ook Projecten) heeft POM Limburg een haalbaarheidsonderzoek laten uitvoeren naar energiebesparing door de valorisatie van restwarmte via een collectieve infrastructuur in en om de bedrijventerreinen Genk-Zuid en Ravenhout.

Het voorwerp van de haalbaarheidsstudie omvatte: 
1. opmaak warmtekaarten Genk-Zuid en Ravenshout 
2. onderzoek economische opportuniteit warmtenetten in periode 2012-24 (diverse scenario’s inzake lokale ontwikkeling incl.huisvesting kunnen hierbij beschouwd worden)
3. onderzoek financiële, technische en juridische haalbaarheid
4. uitwerken representatieve casestudies koppeling economische agenten van vraag- en aanbodzijde aan warmtenetten
5. gebiedsafbakening

De opmaak van een warmtekaart omvat een inventaris van relevante warmteoverschotten en warmtebehoeften op het bedrijventerrein Genk-Zuid en de verwerking van deze gegevens. Uit de warmtekaart kan afgeleid worden welke activiteiten en profielen complementair zijn aan elkaar. Voor beide gebieden werden enquêtes uitgevoerd en interviews afgenomen om zo de warmtebehoefte en het warmteoverschot in kaart te brengen.

De kaarten voor beide gebieden kunt u hieronder raadplegen. Voor elk gebied werden 3 cases technisch, economisch en juridisch uitgewerkt om de haalbaarheid van de aanleg van een warmtenet in kaart te brengen.
Het onderzoek hield in dat de organisatiestructuur van het warmtebedrijf op poten werd gezet. Hiervoor werden gesprekken gevoerd met alle relevante actoren in het speelveld (overheden, DNB, energieleveranciers, financierders). Zo verkreeg men een goed zicht op rolverdeling en de voorwaarden van deze actoren. Momenteel wordt het traject van de realisatie van een warmtenet op het industrieterrein Ravenshout verder onderzocht.

Contactgegevens: 

Stijn Vercampt, POM Limburg
stijn.vercampt@pomlimburg.be
011 300 139

Video: 

Studie NOLIMIT: kansen voor industriële symbiose op bedrijventerrein Nolimpark

Studie NOLIMIT: kansen voor industriële symbiose op bedrijventerrein Nolimpark

NOLIMIT staat voor “Noord-Limburgse Industriële Transacties”. Het is een studie (2016) in opdracht van POM Limburg die naar nieuwe samenwerkingen tussen de bedrijven op en rond het Nolimpark (Overpelt) zocht.

In de studie werden de kansen onderzocht voor industriële symbiose op vlak van materiaalstromen, capaciteitsoverschotten en warmteuitwisseling. Directe uitwisseling van restwarmte en materiaalstromen biedt mooie economische en ecologische kansen op een lokaal niveau. Spijtig genoeg blijven veel van deze kansen onbenut. Veel bedrijven hebben een beperkt zicht op de waardeketen waarvan ze deel uitmaken omdat hun aandacht voornamelijk uit gaat naar klanten en leveranciers.

De daaropvolgende schakels in de keten zijn minder bekend. Over wat er zich afspeelt binnen andere bedrijven in de regio, of zelfs hetzelfde bedrijventerrein, tast men in het duister. De verantwoordelijkheid, tijd en middelen voor een gedegen studie over de industriële activiteiten die plaatsvinden in de omgeving en welke kansen tot samenwerking daarin bestaan, zijn helemaal niet aan de orde in een normale bedrijfsvoering, noch binnen een ondernemersclub. Bovendien is het bij aanvang van zo’n studie alleen maar duidelijk wie de kosten zal dragen maar niet wie er uiteindelijk de vruchten van zal plukken. POM Limburg wilde met NOLIMIT deze patstelling doorbreken.

De NOLIMIT studie bracht de overschotten en interesses van materialen, energie en capaciteit bij deelnemende bedrijven in kaart. Volgende mogelijkheden kwamen tijdens het onderzoek naar boven:

  • valorisatiemogelijkheden van grote hoeveelheden houtachtige reststromen
  • inzet van restwarmte, al dan niet in combinatie met warmte uit biomassa
  • samenwerken in de voorbehandeling van metalen voor oppervlaktebewerkingen
  • valorisatiemogelijkheden voor thermohardende polymeren
  • brede kansen voor het gehele bedrijventerrein zoals het bundelen van transportactiviteiten en LNG

Omdat de inhoud van dit onderzoek nog onontgonnen terrein is en door de aanwezigheid van grote aantallen bedrijven en bedrijvenclusters, zijn er naast bovenstaande kansen nog tal van andere mogelijkheden die in samenwerkingsverbanden aan bod kunnen komen. De Industriegroep Overpelt zal daarom bepaalde kansen verder uitwerken om te komen tot concrete samenwerkingsvormen.

De studie NOLIMIT werd mogelijk gemaakt dankzij de steun van het Agentschap Innoveren & Ondernemen, de Intercommunale Nolimpark en de Industriegroep Overpelt. De volledige studie kan u onderaan downloaden.